ადვოკატის საკვალიფიკაციო გამოცდისთვის მომზადება ერთი შეხედვით მარტივ ამოცანას ჰგავს: უნდა შეისწავლო საგამოცდო პროგრამა, წაიკითხო შესაბამისი კოდექსები და ბევრი ტესტი გააკეთო. თუმცა პრაქტიკაში მხოლოდ ეს ხშირად საკმარისი არ არის.
შეიძლება ადამიანს ჰქონდეს კარგი თეორიული ცოდნა, იცნობდეს სამართლის სხვადასხვა დარგს და პრაქტიკაშიც მუშაობდეს, მაგრამ გამოცდაზე მაინც გაუჭირდეს სასურველი შედეგის მიღება. ამის მიზეზი ხშირად ცოდნის ნაკლებობა კი არა, ცოდნის საგამოცდო ფორმატში სწორად გამოყენებაა.
გამოცდა მოითხოვს ერთდროულად რამდენიმე უნარს: დიდი მოცულობის მასალის ცოდნას, სამართლებრივი ნიუანსების ამოცნობას, ტესტის სწორად წაკითხვას, ერთმანეთთან ახლოს მდგომი პასუხების გარჩევას, დროის სწორად განაწილებას და ექვსი საათის განმავლობაში კონცენტრაციის შენარჩუნებას.
გამოცდის ჩაბარებისას ერთ-ერთი მთავარი სირთულე საგამოცდო პროგრამის მოცულობაა. მსმენელს მოკლე პერიოდში უწევს დიდი რაოდენობის სამართლებრივი საკითხის გახსენება და იმ ნორმებზე მუშაობა, რომლებსაც შესაძლოა წლების განმავლობაში სწავლობდა.
ეს განსაკუთრებით რთულია იმიტომ, რომ გამოცდაზე საჭირო ნორმატიული მასალის გადამოწმების შესაძლებლობა არ არსებობს. შესაბამისად, მხოლოდ იმის ცოდნა, თუ ზოგადად რას არეგულირებს კონკრეტული მუხლი, საკმარისი არ არის.
მნიშვნელოვანია ზუსტად გახსოვდეს ნორმის შინაარსი, ვადები, გამონაკლისები და ის დეტალები, რომლებმაც კონკრეტულ კითხვაზე პასუხი შეიძლება შეცვალოს.
სამართლებრივ ნორმებში ხშირად ერთი სიტყვაც კი შეიძლება მნიშვნელოვანი აღმოჩნდეს. მაგალითად, „და“, „ან“, „ან/და“, „ვალდებულია“, „უფლებამოსილია“, „მხოლოდ“ და სხვა მსგავსი ფორმულირებები ზოგჯერ პირდაპირ განსაზღვრავს, რომელი პასუხია სწორი.
ამიტომ დიდი მოცულობის მასალის დამახსოვრება თავისთავად არ ნიშნავს, რომ გამოცდისთვის მზად ხარ. გაცილებით მნიშვნელოვანია, რომ ნორმა გესმოდეს და მისი გამოყენება სხვადასხვა სიტუაციაში შეგეძლოს.
გამოცდისთვის მომზადებისას მხოლოდ ერთი კონკრეტული სამართლებრივი ინსტიტუტის ცოდნა არ არის საკმარისი. სხვადასხვა მიმართულებაში ერთმანეთისგან განსხვავებული წესების, ვადების, გამონაკლისებისა და სამართლებრივი ინსტიტუტების ცოდნაა საჭირო.
ერთ საკითხზე მუშაობის შემდეგ შეიძლება სრულიად განსხვავებულ სამართლებრივ სფეროზე გადართვა დაგჭირდეს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ მომზადების პროცესში მუდმივად გიწევს სხვადასხვა შინაარსის ინფორმაციის დამუშავება და ერთმანეთისგან გამიჯვნა.
ამასთან, სამართლებრივი საკითხები ერთმანეთისგან ყოველთვის იზოლირებული არ არის. ერთი ნორმის სწორად გაგება ხშირად სხვა ნორმის ან სამართლებრივი ინსტიტუტის ცოდნასაც მოითხოვს.
სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ცალკეული მუხლების დამახსოვრება, არამედ იმის დანახვაც, როგორ უკავშირდება ისინი ერთმანეთს.
100 კითხვაზე პასუხის გაცემა საკმაოდ დიდი ინტელექტუალური დატვირთვაა. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც კითხვები სხვადასხვა სამართლებრივი საკითხიდან არის შედგენილი და თითოეულ მათგანზე ყურადღებით წაკითხვა და გააზრებაა საჭირო.
პირველი რამდენიმე ათეული კითხვა შეიძლება შედარებით მარტივად წაიკითხო, მაგრამ რამდენიმე საათის შემდეგ კონცენტრაციის შენარჩუნება გაცილებით რთულდება.
დაღლილობის ფონზე იზრდება იმის ალბათობა, რომ ერთი სიტყვა გამოგრჩეს, მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოება ვერ შეამჩნიო ან ერთმანეთთან ძალიან ახლოს მდგომი პასუხებიდან არასწორი აირჩიო.
ამიტომ გამოცდისთვის მომზადება გულისხმობს არა მხოლოდ ცოდნის შემოწმებას, არამედ იმ რეჟიმთან შეგუებასაც, რომელშიც რეალურად მოგიწევს გამოცდის დაწერა.
100 კითხვაზე პასუხის გაცემისას მხოლოდ ის არ არის მნიშვნელოვანი, რამდენად სწრაფად კითხულობ. მნიშვნელოვანია, რომ დრო ისე გადაანაწილო, რომ არც კითხვების გააზრება დაზარალდეს და არც გამოცდის ბოლოს აღმოჩნდე დროის დეფიციტის წინაშე.
ამასთან, აუცილებელია იმის ცოდნაც, როდის არის საჭირო მცირე შესვენება.
რამდენიმე საათის განმავლობაში უწყვეტი მუშაობისას დაღლილობა პირდაპირ აისახება კითხვისა და გააზრების ხარისხზე. ამიტომ გამოცდისთვის მზადყოფნა ნიშნავს იმასაც, რომ წინასწარ იცი, როგორ იმუშაო ექვსსაათიან რეჟიმში, როგორ აკონტროლო დრო და როგორ შეინარჩუნო კონცენტრაცია ბოლომდე.
სწორედ აქ მივდივართ ერთ-ერთ მთავარ მიზეზამდე, რის გამოც კარგი იურისტიც კი შეიძლება გამოცდაზე სასურველ შედეგამდე ვერ მივიდეს.
საკვალიფიკაციო გამოცდა მხოლოდ იმას არ ამოწმებს, იცი თუ არა სამართალი.
მნიშვნელოვანია, შეგიძლია თუ არა შენი ცოდნის გამოყენება კონკრეტული ტესტის პირობებში: დაინახო მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოება, სწორად წაიკითხო კითხვა, შეადარო ერთმანეთს სავარაუდო პასუხები და შეზღუდულ დროში მიიღო გადაწყვეტილება.
ამიტომ გამოცდისთვის მომზადებისას აუცილებელია არა მხოლოდ კოდექსების სწავლა, არამედ საგამოცდო ფორმატთან მუშაობაც.
ადვოკატის საკვალიფიკაციო გამოცდისთვის მომზადება რამდენიმე კომპონენტის ერთობლიობაა:
სამართლებრივი ცოდნა, ნორმის გააზრება, სხვადასხვა სამართლებრივი საკითხის ერთმანეთთან დაკავშირება, ტესტის სწორად წაკითხვა, დროის მართვა და ხანგრძლივი კონცენტრაციის შენარჩუნება.
შესაბამისად, ადამიანს შეიძლება ბევრი ცოდნა ჰქონდეს, მაგრამ თუ გამოცდის ფორმატში ამ ცოდნის გამოყენება უჭირს, სასურველი შედეგის მიღება მაინც რთული აღმოჩნდეს.
ამიტომ გამოცდისთვის მომზადებისას მთავარი კითხვა მხოლოდ ეს არ უნდა იყოს — „რამდენი მასალა ვისწავლე?“
არანაკლებ მნიშვნელოვანია ჰკითხო საკუთარ თავს — „შემიძლია თუ არა ამ ცოდნის სწორად გამოყენება ტესტში?“
სწორედ ამ უნარზეა დამოკიდებული, რამდენად შეძლებ გამოცდაზე შენი რეალური ცოდნის შედეგში გარდაქმნას.